กทม. ผนึกกำลังภาคี ยกระดับทักษะสมอง EF ในเด็กปฐมวัย แถลงความคืบหน้าสู่เป้าหมาย "เมืองอนุบาลระดับโลก"

กรุงเทพมหานคร เผยความคืบหน้านโยบาย “กรุงเทพฯ เมืองอนุบาลระดับโลก” เมืองที่ให้ “เด็ก” เป็นศูนย์กลางของการพัฒนา ผ่านการลงทุนในเด็กวัย 0–8 ปี โดยผนึกกำลังภาคีหลายภาคส่วน พร้อมดึงทักษะสมองส่วนหน้า (Executive Functions: EF) มาเป็นแกนหลักของการพัฒนาปฐมวัย ผ่านการพัฒนาหลักสูตรเพื่อวางวิสัยทัศน์และกรอบการพัฒนาที่มุ่งเป้าชัดเจน การเพิ่มศักยภาพและวิสัยทัศน์ของครูให้สามารถจัดการเรียนรู้แก่เด็กและทำงานร่วมกับครอบครัว รวมทั้งการสร้างพื้นที่เรียนรู้ในชุมชน เพื่อยกระดับคุณภาพการเรียนรู้และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเติบโตอย่างมีคุณภาพของเด็กทุกคนอย่างเท่าเทียม

 
Executive Functions (EF) หรือ ทักษะสมองอีเอฟ อยู่ในสมองส่วนหน้า เป็นทักษะสำคัญต่อการคิด การวิเคราะห์ การควบคุมอารมณ์ การวางแผน และการแก้ปัญหา ซึ่งจะช่วยให้เด็กเติบโตอย่างเต็มศักยภาพเป็นคนที่ดี เก่ง มีความสุข เป็นรากฐานของทักษะชีวิตที่จำเป็นสำหรับอนาคต ด้วยความเชื่อที่ว่า “เมืองไม่มีทางดีกว่า คนที่เรามี” อนาคตกรุงเทพฯ จึงต้องเริ่มต้นจากการสร้างพื้นฐานที่แข็งแรงให้เด็กเพื่อเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาเมือง

ภาคีเครือข่ายมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการผลักดันนโยบายนี้ให้เกิดผลจริง โดยเฉพาะกลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย (Dow) สถาบันรักลูกเลิร์นนิ่ง กรุ๊ป (RLG) สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ สมาคมอนุบาลศึกษาแห่งประเทศไทยฯ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด และองค์กรต่างๆ ที่ร่วมสนับสนุนด้านวิชาการ ทรัพยากร และการพัฒนาการเรียนรู้ของชุมชน

นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร กล่าวว่า “ตลอดช่วงที่ผ่านมา กรุงเทพมหานครและภาคีได้สนับสนุนให้ครูและบุคลากรทางการศึกษามีความรู้ความเข้าใจด้านอีเอฟอย่างเป็นระบบ ควบคู่กับการขยายโอกาสการเข้าถึงของเด็กเล็ก โดยปัจจุบันสถานศึกษาในสังกัดกรุงเทพมหานครที่เปิดสอนในระดับปฐมวัยทั้ง 429 แห่ง อยู่ในระบบการขับเคลื่อนการพัฒนา EF แล้ว ซึ่งรวมถึงสถานศึกษาที่ได้รับการอบรมอย่างครบถ้วนจำนวน 180 แห่ง ที่ดำเนินงานร่วมกับโครงการภาคี ดาว-อีเอฟ และโครงการที่กรุงเทพมหานครดำเนินการเอง

“ในด้านการพัฒนาต้นแบบ กรุงเทพมหานครได้จัดตั้งโรงเรียนอนุบาลต้นแบบอีเอฟ จำนวน 7 แห่ง เป็นฐานสำคัญในการทดลองกระบวนการเรียนรู้ การพัฒนาแผนการสอนแบบบูรณาการ EF-Active Learning และการเปิดชั้นเรียน (Open Class) ให้ครูได้มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันและขยายผลไปยังสถานศึกษาอื่นๆ กรุงเทพมหานครยังได้เพิ่มโอกาสการเรียนรู้แก่ผู้ปกครอง โดยครูมีบทบาทสำคัญในการให้คำแนะนำ ส่งเสริมทักษะอีเอฟในชีวิตประจำวัน รวมถึงลดพฤติกรรมที่เป็นอุปสรรคต่อพัฒนาการ เช่น การใช้หน้าจอเกินจำเป็น ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกในครอบครัวจำนวนมาก”

นายวิชาญ ตั้งเคียงศิริสิน ประธานบริหาร กลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย (Dow) กล่าวว่า “Dow เป็นบริษัทวัสดุศาสตร์ชั้นนำระดับโลก เราทำงานกับนวัตกรรม เทคโนโลยี และอุตสาหกรรมที่ซับซ้อนมาโดยตลอด สิ่งหนึ่งที่เราเรียนรู้ชัดเจนคือ ความสำเร็จขององค์กรและประเทศขึ้นอยู่กับ ‘คน’ เราจึงเลือกส่งเสริมการพัฒนาทักษะสมองอีเอฟมาตลอด โดยมองว่าเป็นการลงทุนระยะยาวเพื่อสังคมไทย”

รศ.นพ.อดิศักดิ์ ผลิตผลการพิมพ์ ผู้อำนวยการสถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า “ภาพอนาคตของเด็กไทยที่สังคมอยากเห็นล้วนเชื่อมโยงกับการทำงานของสมองส่วนหน้า หรือ Prefrontal Cortex ซึ่งเป็นศูนย์กลางของทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จที่เรียกว่า Executive Functions หรือ อีเอฟ การพัฒนาอีเอฟในเด็กตั้งแต่ช่วงปฐมวัย จึงไม่ใช่หน้าที่ของใครคนใดคนหนึ่ง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน สร้างพื้นที่แห่งการเรียนรู้ที่ช่วยทำให้ผู้เกี่ยวข้องกับการดูแลพัฒนาเด็ก ได้แก่ ครู นักวิชาการสาธารณสุข ผู้ปกครอง และผู้สนใจทั่วไป ได้มีเวทีในการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้เกี่ยวกับทักษะอีเอฟ เพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงในเด็กผ่านความรู้ความเข้าใจของผู้ดูแลเด็ก จนเกิดผลกระทบเชิงบวกต่อตัวเด็กต่อไป”

นางสุภาวดี หาญเมธี ประธานสถาบันรักลูก เลิร์นนิ่ง กรุ๊ป กล่าวว่า “ในยุค AI ที่โลกซับซ้อนและแปรปรวนทุกด้าน คนที่จะอยู่รอดได้อย่างแข็งแรง ต้องคิดเป็น วิเคราะห์ และสร้างสรรค์ได้ แก้ปัญหายากๆ ของชีวิตและสังคมได้ รวมทั้งต้องเป็นสมาชิกที่มีความสามารถกำกับตนเอง มีวินัยในตนเอง มีจิตใจเอื้อเฟื้อ พร้อมเกื้อกูลสังคม คุณลักษณะอีเอฟเหล่านี้ สร้างได้ตั้งแต่ปฐมวัย และถ้าสร้างไว้แล้วก็จะเป็นรากฐานของการพัฒนาตลอดไป”

ดร.กรรณิการ์ เฉิน รองผู้อำนวยการองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.) หรือ NSM กล่าวว่า “พันธกิจของ NSM คือการสร้างสังคมวิทยาศาสตร์ที่เน้นการลงมือทำ ซึ่งสอดคล้องกับทักษะอีเอฟอย่างแยกไม่ได้ เพราะหัวใจของการเรียนรู้วิทยาศาสตร์คือการคิดวิเคราะห์ วางแผน และการแก้ปัญหาในสถานการณ์จริง ในครั้งนี้เราจึงนำนิทรรศการ ‘อาชีพ STEM สร้างอนาคต’ พร้อมกิจกรรมไฮไลต์อย่าง ‘Science Show’ และการเรียนรู้ผ่านบทบาทสมมติมาจัดแสดงตลอด 4 วัน เพื่อให้เด็กและผู้ปกครองเห็นว่าทักษะอีเอฟคือทักษะที่ ‘เห็นได้ เล่นได้ และนำไปใช้ได้จริง’ โดยเรามุ่งหวังว่าการบูรณาการอีเอฟเข้ากับกิจกรรมพิพิธภัณฑ์ จะช่วยวางรากฐานให้เยาวชนไทยเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่พร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 ได้อย่างมีประสิทธิภาพ”

 

 

ผลลัพธ์ของความร่วมมือทั้งหมดถูกนำเสนอในงาน “EF Symposium 2026: Dream City เมืองสร้างฝัน EF สร้างคน” ซึ่งจัดขึ้น ณ พิพิธภัณฑ์สวนป่าเบญจกิติ ในวันที่ 22-25 มกราคม 2569 ซึ่งนำเสนอภาพของเมืองที่ออกแบบให้เป็นมิตรกับเด็กและครอบครัว ผ่านนิทรรศการ ห้องเรียนตัวอย่าง พื้นที่เล่นสร้างสรรค์ กิจกรรมส่งเสริมการพัฒนาทักษะสมอง การทดลองสวมบทบาทอาชีพในฝัน คลินิกพ่อแม่ รวมถึงการเสวนาจากผู้เชี่ยวชาญ เพื่อแสดงให้เห็นถึงความก้าวหน้าที่เกิดขึ้นจริงในระบบนิเวศการเรียนรู้ของเมือง และเผยแพร่ความรู้ด้านการพัฒนาทักษะสมองอีเอฟให้ถึงกลุ่มประชาชนทั่วไป

กรุงเทพมหานครระบุว่า ภาครัฐ โรงเรียน ครอบครัว ชุมชน ภาคธุรกิจ หรือองค์กรอิสระ ซึ่งต่างมีบทบาทสำคัญในการสร้างพื้นฐานชีวิตที่มั่นคงให้เด็กเล็ก เมื่อเด็กมีคุณภาพ เมืองทั้งเมืองก็จะเติบโตอย่างแข็งแรงและมั่นคงไปพร้อมกัน และนี่คือก้าวสำคัญสู่ “กรุงเทพฯ เมืองอนุบาลระดับโลก” ที่เกิดขึ้นจากพลังร่วมของทุกฝ่ายอย่างแท้จริง